Dava Adı: PINI VE DİĞERLERİ / ROMANYA
Dava Adı: PINI VE DİĞERLERİ / ROMANYA
Başvuru No: 78028/01 ve 780301
Karar Tarihi: 22.06.2004
Önem Derecesi: Case Reports
BM Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne Atıf: m.21
Olay:
İki İtalyan çift olan başvuruculara, nihai ve geri alınamaz bir yargısal karar ile, terk edildikten sonra hükümetin onayladığı özel bir bakım merkezinde yaşamakta olan bir çocuğu evlat edinme izni verilmiştir. 28 Eylül 2000 tarihinde evlatlık kararlarına dayanarak o tarihte 9 yaşında olan çocukların doğum belgeleri uygun şekilde değiştirilmiştir. Evlat edinmelerin iç hukuka ve 29 Mayıs 1993 Lahey Sözleşmesine uygun olduğu bildirilmiştir. Haziran ve Ağustos 2001 tarihinde verilen nihai yargı kararlarıyla bakım merkezinin çocukları ve belgelerini başvuruculara teslim etmesi istenmiştir. Çocuklar, üst üste, kararların uygulanmasına dair itirazlar sunan bakım merkezini terk etmemiştir. 2001 – 2003 yılları arasında evlatlık kararlarının icrasının durdurulması kararları almayı başarsa da nihayetinde talepleri yargı tarafından reddedilmiştir. Merkez, icra memurlarının kararları uygulama girişimlerine karşı çıkmıştır. Merkez, evlatlık kararlarını iptali için de yargıya başvurmuş ama sonuç alamamıştır.
Başvurucular evlatlık kararının uygulanmasını temin etmek için çeşitli şikâyet dilekçeleri vermişlerse de sonuç alamamışlardır. 2000 yılında çocukları bir defa ziyaret edebilmiş sorasında ise onlara mektup ve hediyeler göndermişlerdir. Çocuklar on bir buçuk yaşındayken evlatlık kararının iptali için mahkemeye başvurmuşlardır. Çocuklardan birinin başvurusu başarılı olmuştur; Mahkemeye sunulan bilgilere göre hâlihazırda bakım merkezinde çocuklar her açıdan iyi yaşam koşullarına sahiptir ve merkezdeki diğer çocuklarla, görevli “anne” ve “teyzelerle” sosyal ve duygusal bağlar kurmuşlardır. Çocuklar merkezde kalmayı istemekte; zar zor tanıdıkları başvuranların yanına gitmek istememektedirler.
Mahkemenin Değerlendirmesi:
Başvurucular, evlat edindikleri çocuklarla irtibat kurmuşlarsa da aralarında de facto aile bağları yoktur. Mahkeme çeşitli etmenleri değerlendirerek aralarındaki bağın 8. madde ile korunan türden bir ilişki olduğunu, zira başvurucuların nihai ve kesin kararlarla “evlat edinen” olarak belirlendiğini, evlat edinme işlemlerinin hem iç hukuka hem de uluslararası antlaşmalara uygun olduğunu ve çocukların rızasının yasal asgari yaştan küçük oldukları için alınmadığını tespit etmiştir.
Evlat edinenlerini bir aile kurma isteği çocukların büyüdükleri ortamda kalma istekleriyle ihtilaf oluşturmaktadır. Başvurucuların meşru isteği çocukların yabancı bir aile tarafından evlat edinilmeyi istemedikleri durumda, Sözleşme karşısında mutlak koruma görmez. Bu bağlamda Mahkeme, evlat edinmeye dayalı bir ilişkide evlat edinenlerin çıkarına üstün gelecek olan çocuğun üstün çıkarlarına özel önem atfetmektedir. Başvurucuların çocuklarla ilişkisi tamamen resmi niteliktedir ve gerçek bir
bağ oluşturmamaktadır. Başvurucular çocuklar tarafından hiçbir zaman gerçekten tanınmamış, taraflar hiç birlikte yaşamamış ve çocuklar evlat edinenleri ▇▇▇▇-▇▇▇▇ olarak görmemiştir.
Yerel makamlar, kalıcı önlemler almak için, haklı olarak evlat edinmeden sonra ortaya çıkan yargısal süreçlerin sonucunu beklemişlerdir. Kısacası, Romanyalı yetkililer, çocukların kendi rızalarının aksine ve yargısal süreç devam ederken İtalya’ya gitmesini mutlak şekilde sağlamak yükümlülüğü altında değildir. Başvurucuların evlat edinilen çocuklarla bağ kurma hakkı çocukların çıkarlarıyla kısıtlanmıştır. Bu bakımdan 8. maddenin ihlali söz konusu değildir.
Evlat edinenlerin statüsünü tanıyan ve evlat edinilen çocukların teslimini öngören kararların ivedilikle uygulanması gerekirdi zira geçen zaman çocuk ve hiç onunla birlikte yaşamamış olan aile arasındaki bağlar açısından telafi edilemez sonuçlar doğurabilir. Somut olayda, kesinleşmiş olan kararlar üç yıldan fazla bir süre boyunca icra edilmemiştir. Durumun sorumluluğu ne başvuruculara ne de icra memurlarına yüklenebilir ve tamamen bakım merkezinin eylemlerinden kaynaklanmaktadır. Hükümet, özel bir işletmenin eylemlerinden dolayı kusurlu sayılamayacağını belirtmekteyse de Hükümetin sorumluluğunun belirlenmesi için arka planın da değerlendirilmesi gerekmektedir. İcra dairesinin kararları uygulama çabaları merkezin çalışanlarının muhalefeti nedeniyle başarısız olmuştur; icra memurlarının görevlerini yapabilmeleri için gerekli tedbirleri almak Devletin görevidir. Somut olayda gerekli önlemler alınmamıştır. Evlat edinme kararları kesinleşmiş olmalarına karşın uygulanmadıkları için bağlayıcılıklarının yitirmişlerdir. Bu durum hukukun üstünlüğü ve hukuki belirlilik ilkelerine aykırıdır. Üç yıl boyunca kararın icrasını sağlamak için gerekli özlemleri almayan ulusal merciler Sözleşmenin 6/1 hükümlerini kullanışsız hale getirmiştir. Bu nedenle söz konusu hükmün ihlali söz konusudur.
Hüküm:
Sözleşmenin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine karar verilmiştir.
▇▇▇▇▇▇▇ özü:
Mahkeme, evlat edinmeye dayalı bir ilişkide evlat edinenlerin çıkarına üstün gelecek olan çocuğun üstün çıkarlarına özel önem atfetmektedir. İcra memurlarının görevlerini yapabilmeleri için gerekli tedbirleri almak Devletin görevidir. Evlat edinme kararları kesinleşmiş olmalarına karşın uygulanmadıkları için bağlayıcılıklarının yitirmişlerdir.
▇▇▇▇▇▇ Sözleşme Maddeleri:
AİHS: m.6, m.6/1, m.8, m.8/1, m.36, m.36/2, m.41, P4/2,P4/2-2 ÇHS: m.3, m.9, m.21
Kararın BM ÇHS ile Bağlantısı:
Pini ve Diğerleri / Romanya kararında, , evlat edinmeye dayalı bir ilişkide çocuğun üstün çıkarının korunmasına ilişkin hususlar tartışılmaktadır. Bu bağlamda karar Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin çocuğun yüksek yararının korunmasına ilişkin 3., ebeveynle yaşamaya ilişkin 9. ve evlat edinmeye ilişkin 21. maddeleri ile ilintilidir.